Dünya’nın milyonlarca yıllık jeolojik geçmişi uzaydan çekilen bir görüntüyle yeniden gündeme geldi. Pakistan’daki Süleyman Dağları’nda, Avrasya ve Hint levhalarının milyonlarca yıl süren çarpışmasının oluşturduğu devasa kaya katmanları, yelpazeyi andıran görüntüsüyle dikkat çekti.
Bilim sitesi Live Science’ın aktardığına göre, NASA’nın 2011 yılında elde ettiği uydu görüntüsünde Pakistan’ın Belucistan eyaletindeki Murga Kibzai köyünün yaklaşık 5 kilometre doğusunda yer alan sıra dışı bir jeolojik oluşum görüntülendi. “Örtüşen yelpaze” olarak adlandırılan bu yapı, pul şeklinde üst üste dizilmiş kaya katmanlarından oluşuyor.
Uydu görüntüsünde görülen kıvrımlı kaya alanı yaklaşık 15 kilometre genişliğinde. Alüvyal yelpazenin tamamı 89 kilometreye kadar uzanıyor ve fotoğraf karesinin çok ötesine yayılıyor.
Yaklaşık 1.500 metre yükseklikte bulunan bu devasa oluşum, Pakistan ve Afganistan’a yayılan yaklaşık 6.500 kilometrekarelik Süleyman Dağları’nın en dikkat çekici jeolojik yapılarından biri olarak kabul ediliyor. Bölge, 60 milyon yılı aşkın süredir birbirine doğru hareket eden Avrasya ve Hint levhalarının sınırında yer alıyor.
Milyonlarca yıllık çarpışmanın izi
NASA Dünya Gözlemevi’ne göre, Hint levhası kuzeye doğru ilerlerken saat yönünün tersine dönmeye başladı. Bu hareket, levhanın kuzeybatı bölümünün Avrasya levhasıyla şiddetli şekilde çarpışmasına yol açtı.
NASA, “Karşıt kuvvetler Süleyman Dağları’ndaki kayaları yoğun biçimde sıkıştırdı ve çok sayıda fayın bükülüp gerildiği karmaşık bir jeolojik yapı ortaya çıktı” değerlendirmesinde bulundu.
Bu süreçte koyu renkli kumtaşı ile açık renkli kireçtaşı katmanları, tekrarlayan ters fay hareketleri nedeniyle üst üste yığıldı ve bugün uzaydan bile seçilebilen yelpaze biçimli topoğrafya oluştu.
Paylaşılan uydu görüntüsü ise gerçek renkler yerine “sahte renk” tekniği kullanılarak hazırlandı. Bu sayede farklı kaya katmanları daha belirgin hale gelirken, kırmızı tonlarla gösterilen alanlar bitki örtüsünü temsil ediyor.
Çarpışma hâlâ sürüyor
NASA Dünya Gözlemevi’nin verilerine göre Avrasya ve Hint levhalarının birbirine yaklaşması yaklaşık 80 milyon yıl önce, dinozorların yaşadığı dönemde başladı. O dönemde yılda 20 santimetreden fazla hareket eden Hint levhası, günümüzdeki en hızlı tektonik levhaların yaklaşık iki katı hızla ilerliyordu.
Yaklaşık 60 milyon yıl önce iki kıtasal levha doğrudan çarpışmaya başladı. Okyanusal levhaların aksine kıtasal levhalar kolayca birbirinin altına dalmadığı için, kabuk giderek kalınlaştı; yüzey kıvrıldı, yükseldi ve bugünkü dağlık yapı ortaya çıktı.
Live Science’a göre en şiddetli çarpışma yaklaşık 30 milyon yıl sürdü. Hareket zamanla yavaşlasa da Avrasya ve Hint levhaları bugün de birbirine doğru ilerlemeyi sürdürüyor. Bu nedenle Süleyman Dağları, sismik hareketliliğin devam ettiği ve deprem riskinin yüksek olduğu bölgeler arasında gösteriliyor.
The post Depremlerin nedeni uzaydan görüldü first appeared on Kilis Egitim.
