“`html
Mars yüzeyinde hareket etmek, dışarıdan basit bir sürüş olarak algılanabilir; ancak arka planda son derece karmaşık bir planlama süreci bulunmaktadır. NASA, Aralık 2025’te bu süreci önemli ölçüde değiştiren bir adım attı. Ajans, Mars’taki Jezero Krateri içerisinde görev yapan Perseverance gezgin aracının rotasını ilk kez büyük bir dil modeli ile oluşturdu.
Bu amaçla NASA, Anthropic tarafından geliştirilen Claude yapay zeka modelini kullanarak Perseverance için detaylı bir sürüş planı hazırladı. 8-10 Aralık tarihleri arasında Mars yüzeyinde yaklaşık 400 metre yol kat edildi ve bu mesafi, Claude’un belirlediği rota üzerinden yapıldı. Bu rota, yoğun kaya parçalarının bulunduğu ve insan planlaması için ciddi zaman gerektiren bir alanı kapsamaktadır.
Kritik nokta, yapay zekanın aracı doğrudan kontrol etmemesidir. Claude, yalnızca sürüşe yönelik gerekli rota noktalarını üretti; bu noktalar daha sonra NASA mühendisleri tarafından kontrol edilerek standart doğrulama süreçlerine tabi tutuldu. Yani Perseverance, komutlarını hâlâ Dünya’dan aldı, ancak bu komutların temelini yapay zekanın önerdiği bir plan oluşturdu.
Mars’ta bir gezgin aracı yönlendirmek, göründüğünden çok daha hassas kararlar gerektirir. En küçük bir eğim, gevşek zemin veya keskin kaya parçaları, aracın kaymasına, tekerleklerinin boşa dönmesine veya tamamen sıkışmasına yol açabilir. Bu nedenle NASA ekipleri, Perseverance’ın inişinden bu yana her sürüşü, “ekmek kırıntısı” olarak adlandırılan ayrıntılı ara noktalarla manuel olarak planladı.
NASA, Mars yüzeyinde rota planlamasını yapay zekâya emanet etti
Claude’un bu görevi üstlenebilmesi için NASA, modele Perseverance’ın yıllar içinde topladığı görüntüler, haritalar ve sürüş verilerinden oluşan kapsamlı bir veri seti sağladı. Sonrasında Claude, onar metrelik segmentler halinde rota noktaları oluşturarak bunları kendi içinde değerlendirdi ve gerektiğinde yeniden düzenledi. Süreç, tek seferlik bir komuttan ziyade, adım adım ilerleyen sistematik bir planlama şeklinde yürütüldü.
Ortaya çıkan rota, Jet Propulsion Laboratory (JPL) mühendisleri tarafından günlük olarak kullanılan simülasyon ortamında test edildi. Ekipler, Claude’un önerdiği plan üzerinde yalnızca küçük düzeltmeler yaptı. Bu değişikliklerin bir kısmı, Claude’un planlama aşamasında erişemediği, yere daha yakın çekimler ile elde edilmiş güncel görüntülere dayanıyordu. Nihai rota bu kontrollerin ardından Perseverance’a iletildi.
NASA’ya göre bu yaklaşım, rota planlama süresini yaklaşık yarı yarıya azaltma potansiyeline sahip. Daha az zaman alan planlama, mühendislerin daha fazla sürüşe izin vermesini sağlıyor. Bu da Perseverance’ın daha fazla örnek toplaması ve daha geniş alanları incelemesi anlamına geliyor ki bu da bilimsel verimliliği artırıyor.
Bu gelişme, ajansın mevcut koşulları göz önünde bulundurulduğunda özel bir önem taşıyor. NASA, son dönemde ciddi personel kayıpları yaşadı ve bilim bütçesi üzerindeki baskılar devam ediyor. Daha az insan kaynağı ile daha fazla görev yürütme ihtiyacı, otomasyon ve yapay zeka destekli çözümleri kaçınılmaz hale getiriyor.
Anthropic tarafında ise bu çalışma, Claude’un yeteneklerini gerçek dünya koşullarında kanıtlayan somut bir örnek sunuyor. Kısa süre önce basit oyun senaryolarında zorluk yaşayan bir modelin, Mars yüzeyinde güvenli bir rota planlayabilmesi, büyük dil modellerinin kullanım alanlarının hızla genişlediğini gösteriyor.
NASA, ilerleyen yıllarda yapay zeka destekli otonom sistemlerin yalnızca Mars’ta değil, Güneş Sistemi’nin daha uzak bölgelerinde görev yapacak keşif araçlarında da değerlendirilmesini planlıyor. Bu yaklaşım, insan müdahalesinin gecikmeli veya sınırlı olduğu görevlerde, keşif kapasitesini doğrudan etkileyecek bir unsur olarak görülüyor.
Teknoblog, teknoloji gündemini farklı platformlarda düzenli bir şekilde paylaşmaktadır. WhatsApp kanalında öne çıkan haberleri anlık olarak aktarıyor, Google Haberler üzerinden güncel içerikler sunuyor, Instagram ve X hesaplarında dikkat çeken başlıkları özetliyor, YouTube kanalında ise ürün incelemeleri ve detaylı anlatımlarla içeriği zenginleştiriyor.
“`
